Celna24.pl

NAWIGACJA:

NAPISZ DO NAS:

kontakt@celna24.pl

JĘZYK:

Polski English Deutsch

Słownik Celny

Kompletny słownik pojęć celnych dla importerów, eksporterów i specjalistów ds. handlu zagranicznego. Zawiera ponad 80 definicji z zakresu prawa celnego UE, klasyfikacji taryfowej, procedur celnych, dokumentacji handlowej, Incoterms i należności celno-podatkowych. Każde hasło zawiera wyjaśnienie pojęcia, podstawę prawną oraz powiązania z innymi terminami. Słownik jest regularnie aktualizowany zgodnie ze zmianami w prawie celnym Unii Europejskiej.

A

ADR – Umowa o przewozie towarów niebezpiecznych

Europejska umowa dotycząca międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych.

Transport i logistyka

AEO (Upoważniony Przedsiębiorca)

Status nadawany przez organy celne zaufanym przedsiębiorcom spełniającym rygorystyczne kryteria. Uprawnia do korzystania z uproszczeń celnych, szybszej odprawy i obniżonego zabezpieczenia.

Transport i logistyka

AES

Automated Export System – system automatycznego eksportu do obsługi zgłoszeń wywozowych w UE.

Procedury celne

Agencja celna

Firma specjalizująca się w obsłudze formalności celnych w imieniu importerów i eksporterów. Agencje celne reprezentują przedsiębiorców przed organami celnymi, przygotowują zgłoszenia celne i doradzają w kwestiach taryfowych.

Agent celny

Osoba fizyczna wpisana na listę agentów celnych, uprawniona do dokonywania czynności celnych w imieniu i na rzecz przedsiębiorców.

Akcyza

Podatek pośredni nakładany na określone kategorie towarów: wyroby alkoholowe, tytoniowe, energetyczne i energię elektryczną. Pobierany również przy imporcie tych towarów obok cła i VAT.

Akcyza na samochody osobowe

Polski podatek akcyzowy naliczany na samochody osobowe przy imporcie lub wewnątrzwspólnotowym nabyciu.

Akredytywa dokumentowa (L/C)

Instrument bankowy gwarantujący zapłatę eksporterówi po spełnieniu warunków dokumentowych.

Analiza ryzyka celnego

Systematyczna identyfikacja i ocena zagrożeń celnych w celu ukierunkowania kontroli na przesyłki o najwyższym ryzyku.

Procedury celne

APE – Automatyczne Przetwarzanie Eksportu

Automatyczne przetwarzanie zgłoszeń celnych eksportowych bez interwencji celnika.

Procedury celne

API/PNR – Dane pasażerów

Systemy gromadzenia danych o pasażerach lotniczych do celów bezpieczeństwa i kontroli celnej.

Procedury celne

ARC – numer referencyjny akcyzy

Unikalny numer nadawany przesyłce wyrobów akcyzowych w systemie EMCS.

ATA Carnet

Międzynarodowy dokument celny umożliwiający czasowy import towarów (np. sprzęt targowy, próbki, narzędzia zawodowe) bez płacenia ceł i podatków. Wydawany przez izby handlowe, ważny 12 miesięcy.

Procedury celne

Awaria wspólna

Zasada prawa morskiego, wg której straty poniesione w celu ratowania statku i ładunku są dzielone między wszystkich zainteresowanych.

Transport i logistyka

AWB – Lotniczy list przewozowy

Dokument przewozowy w transporcie lotniczym potwierdzający zawarcie umowy przewozu i przyjęcie towaru.

Transport i logistyka

B

BAFA – Niemiecki Urząd Kontroli Eksportu

Niemiecki urząd federalny odpowiedzialny za kontrolę eksportu, sankcje i towary podwójnego zastosowania.

Bagaż podróżny – zwolnienia celne

Zwolnienia z ceł i podatków dla towarów przywożonych w bagażu osobistym podróżnych.

BCP – Punkt kontroli granicznej

Wyznaczone miejsce na granicy UE do przeprowadzania kontroli sanitarnych, weterynaryjnych i fitosanitarnych.

Procedury celne

BIS – Biuro Przemysłu i Bezpieczeństwa USA

Amerykańska agencja kontrolująca eksport towarów i technologii podwójnego zastosowania.

Blockchain w celnictwie

Zastosowanie technologii blockchain do zapewnienia niezmodyfikowalności i przejrzystości danych w łańcuchu dostaw.

Broker celny / Agent celny

Osoba fizyczna wpisana na listę agentów celnych, uprawniona do składania zgłoszeń celnych w imieniu zleceniodawców.

C

CBAM

Mechanizm Dostosowania Cen na Granicach z Tytułu Emisji CO2. Unijny system nakładający opłaty na import towarów energochłonnych (stal, cement, aluminium, nawozy, energia, wodór) proporcjonalnie do emisji CO2.

CBAM – Okres przejściowy (raportowanie)

Obowiązek raportowania emisji wbudowanych w importowane towary CBAM (1.10.2023 – 31.12.2025).

Procedury celne

CDS – System Decyzji Celnych

Unijny system elektroniczny do składania i zarządzania wnioskami o pozwolenia i decyzje celne.

Procedury celne

Cena wejścia (entry price)

Minimalna cena importowa owoców i warzyw do UE, poniżej której naliczane jest dodatkowe cło w celu ochrony rynku unijnego.

Wartość celna

Certyfikat CBAM

Certyfikat emisyjny nabywany przez importerów towarów objętych CBAM pokrywający emisje CO2 wbudowane w produkt.

Certyfikat fumigacji

Dokument potwierdzający przeprowadzenie gazowania (fumigacji) towaru lub opakowańia drewnianego w celu eliminacji szkodników.

Certyfikat zdrowia

Dokument urzędowy potwierdzający, że eksportowane produkty spożywcze lub zwierzęce spełniają wymagania sanitarne i zdrowotne kraju importu.

Certyfikat zgodności / Deklaracja zgodności

Dokument potwierdzający, że wyrób spełnia wymagania zasadnicze dyrektyw UE dotyczących bezpieczeństwa produktów.

CETA – Umowa UE-Kanada

Kompleksowa umowa gospodarczo-handlowa między UE a Kanadą eliminująca większość ceł.

CFR – Cost and Freight

Incoterms: sprzedający pokrywa koszty frachtu morskiego do portu przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi przy załadunku.

Transport i logistyka

CIF (Cost, Insurance, Freight)

Formuła handlowa Incoterms, w której sprzedający pokrywa koszty towaru, ubezpieczenia i frachtu do portu przeznaczenia. Wartość CIF jest podstawą do obliczenia wartości celnej w UE.

Wartość celna

CIM – Kolejowy list przewozowy

Międzynarodowy kolejowy list przewozowy stosowany w transporcie kolejowym towarów.

Transport i logistyka

CIP – Carriage and Insurance Paid To

Incoterms: sprzedający pokrywa fracht i ubezpieczenie do miejsca przeznaczenia – dla każdego środka transportu.

Transport i logistyka

CITES – Konwencja Waszyngtońska

Międzynarodowa konwencja regulująca handel gatunkami zagrożonymi wyginęciem.

CLP – Rozporządzenie o klasyfikacji i oznakowaniu chemikaliów

Rozporządzenie UE regulujące klasyfikację, oznakowanie i pakowanie substancji i mieszanin chemicznych.

Cło

Opłata pobierana przez państwo od towarów przekraczających granicę celną. Cło stanowi jedno z głównych narzędzi polityki handlowej, chroniące rynek wewnętrzny i generujące dochody budżetowe.

Cło ad valorem

Cło obliczane jako procent od wartości celnej towaru (np. 6,5% wartości celnej).

Wartość celna

Cło Antydumpingowe

Dodatkowe cło nakładane na import towarów sprzedawanych poniżej ich normalnej wartości (dumping), mające na celu ochronę producentów unijnych przed nieuczciwą konkurencją cenową.

Cło dodatkowe

Dodatkowe cło nakładane ponad standardową stawkę celną, stosowane jako środek ochrony rynku lub sankcja handlowa.

Cło mieszane (złożone)

Kombinacja cła ad valorem i specyficznego (np. 8% + 2 EUR/kg lub 10% lecz nie mniej niż 5 EUR/kg).

Wartość celna

Cło Ochronne

Tymczasowe dodatkowe cło nakładane na import określonych towarów w celu ochrony przemysłu unijnego przed nagłym wzrostem importu powodującym poważną szkodę.

Cło sezonowe

Stawka celna zmieniająca się w zależności od pory roku, stosowana głównie wobec importu owoców i warzyw w celu ochrony unijnych producentów.

Cło specyficzne

Cło obliczane jako stała kwota za jednostkę miary towaru (np. 12,80 EUR za 100 kg).

Wartość celna

Cło Wyrównawcze

Dodatkowe cło nakładane na import towarów subsydiowanych przez rząd kraju eksportera. Ma na celu zneutralizowanie nieuczciwej przewagi cenowej wynikającej z dotacji państwowych.

CMR (List Przewozowy)

Międzynarodowy drogowy list przewozowy potwierdzający zawarcie umowy przewozu ładunku. Stanowi dowód przyjęcia towaru przez przewoźnika i określa warunki transportu.

CPT (Carriage Paid To)

Reguła Incoterms, w której sprzedający opłaca fracht do uzgodnionego miejsca przeznaczenia, ale ryzyko przechodzi na kupującego w momencie przekazania towaru pierwszemu przewoźnikowi.

Transport i logistyka

Czas tranzytu

Czas podróży towaru od portu/lotniska załadunku do portu/lotniska rozładunku.

Transport i logistyka

Czynności niewystarczające

Proste operacje (pakowanie, sortowanie, etykietowanie), które nie nadają towarowi pochodzenia preferencyjnego.

Klasyfikacja taryfowa

D

DAP (Delivered at Place)

Reguła Incoterms, w której sprzedający dostarcza towar do uzgodnionego miejsca przeznaczenia, gotowy do rozładunku. Kupujący odpowiada za rozładunek, odprawę importową i opłacenie należności celnych.

Transport i logistyka

DDP (Delivered Duty Paid)

Reguła Incoterms nakładająca maksymalne obowiązki na sprzedającego — dostarcza towar do miejsca przeznaczenia po opłaceniu cła, VAT i wszelkich należności importowych. Kupujący tylko rozładowuje.

Transport i logistyka

De minimis celne (zwolnienie do 150 EUR)

Zwolnienie z cła przesyłek o wartości nieprzekraczającej 150 EUR importowanych z krajów trzecich.

Deklaracja Eksportowa

Zgłoszenie celne składane przy wywozie towarów poza obszar celny UE. W Polsce składane elektronicznie w systemie AES. Wymagane dla towarów unijnych opuszczających terytorium UE.

Deklaracja na fakturze

Oświadczenie o preferencyjnym pochodzeniu towaru umieszczone na fakturze handlowej lub innym dokumencie handlowym.

Deklaracja skrócona

Dokument zawierający dane o towarze wymagany przed fizycznym przybyciem lub wystąpieniem towaru z obszaru celnego UE.

Demurrage (przestojowe)

Opłata za przetrzymanie kontenera w porcie ponad bezpłatny okres składowania (free time).

Transport i logistyka

Depozyt celny

Kwota pieniężna złożona w organie celnym jako zabezpieczenie potencjalnych należności celnych.

Procedury celne

Detention (przetrzymanie kontenera)

Opłata za przetrzymanie kontenera poza terminalem portowym ponad dozwolony czas.

Transport i logistyka

DG TAXUD

Dyrekcja Generalna ds. Podatków i Unii Celnej Komisji Europejskiej odpowiedzialna za politykę celną UE.

Dług celny

Obowiązek zapłacenia należności celnych (cła) powstający w momencie dopuszczenia towaru do obrotu lub w wyniku naruszenia przepisów celnych (np. usunięcie towaru spod dozoru celnego).

Dokument T2L

Dokument potwierdzający unijny status celny towarów przemieszczanych drogą morską lub powietrzną.

Dokument tranzytowy

Dokument towarzyszący towarom w procedurze tranzytu, potwierdzający objęcie towaru procedurą tranzytową i warunki przewozu.

Dopuszczenie do Obrotu

Procedura celna, w wyniku której towar nieunijny uzyskuje status towaru unijnego po zapłaceniu należności celnych i spełnieniu wymagań. Towar może wówczas swobodnie krążyć na rynku wewnętrznym UE.

Procedury celne

Dowód pochodzenia

Dokument potwierdzający kraj pochodzenia towaru, wymagany do zastosowania preferencyjnych stawek celnych lub spełnienia wymogów polityki handlowej.

Dozór celny

Ogół działań organów celnych mających na celu zapewnienie przestrzegania przepisów celnych wobec towarów nieunijnych znajdujących się na obszarze celnym UE. Towary pod dozorem celnym nie mogą być swobodnie używane ani przemieszczane.

DPU – Delivered at Place Unloaded

Incoterms: sprzedający dostarcza i rozładowuje towar w uzgodnionym miejscu przeznaczenia.

Transport i logistyka

Dumping

Praktyka polegająca na eksporcie towarów poniżej ich wartości normalnej (ceny krajowej), szkodząca producentom UE.

E

E-commerce – przesyłki powyżej 150 EUR

Przesyłki zakupione online o wartości powyżej 150 EUR – podlegające cłu i pełnej odprawie celnej.

Procedury celne

ECHA – Europejska Agencja Chemikaliów

Agencja UE odpowiedzialna za wdrażanie rozporządzeń REACH i CLP dotyczących chemikaliów.

EFTA – Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu

Organizacja międzynarodowa zrzeszająca Islandię, Liechtenstein, Norwegię i Szwajcarię – strefa wolnego handlu z UE.

Egzamin na agenta celnego

Egzamin kwalifikacyjny organizowany przez Szefa KAS uprawniający do wykonywania zawodu agenta celnego w Polsce.

Embargo

Całkowity lub częściowy zakaz handlu z określonym krajem lub podmiotem, nakładany z przyczyn politycznych lub bezpieczeństwa. W UE embargo są wdrażane jako środki ograniczające (sankcje).

Embargo uzbrojeniowe

Zakaz eksportu broni i sprzętu wojskowego do określonych krajów lub podmiotów narzucony przez UE/ONZ.

EMCS

Excise Movement and Control System – system nadzoru nad przemieszczaniem wyrobów akcyzowych w UE.

Procedury celne

EOG – Europejski Obszar Gospodarczy

Porozumienie rozszerzające jednolity rynek UE na Islandię, Liechtenstein i Norwegię.

EORI

Numer identyfikacyjny przedsiębiorcy w operacjach celnych, unikalny w całej UE. Wymagany od każdego podmiotu dokonującego odpraw celnych. W Polsce nadawany przez Dyrektora IAS.

EPA – Umowa UE-Japonia

Umowa o partnerstwie gospodarczym między UE a Japonią tworząca największą strefę wolnego handlu na świecie.

EU Customs Data Hub

Planowany jednolity punkt dostępu do danych celnych UE – centralny element reformy celnej 2028.

Procedury celne

EU ETS – System handlu emisjami

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych – podstawa ceny certyfikatów CBAM.

EUDR – Rozporządzenie o wylesianiu

Rozporządzenie UE wymagające od importerów wykazania, że towary nie przyczyniają się do wylesiania.

EUR.1

Świadectwo przewozowe potwierdzające preferencyjne pochodzenie towaru w ramach umów o wolnym handlu UE. Uprawnia importera do zastosowania obniżonych lub zerowych stawek celnych.

EXW (Ex Works)

Reguła Incoterms, w której sprzedający udostępnia towar w swoim zakładzie. Kupujący ponosi wszystkie koszty i ryzyko od momentu odbioru — transport, ubezpieczenie, odprawę celną.

Transport i logistyka

F

Faktura handlowa

Dokument wystawiany przez sprzedającego potwierdzający transakcję handlową. Zawiera dane stron, opis towaru, cenę, warunki dostawy i płatności. Stanowi podstawę do określenia wartości celnej.

FAS – Free Alongside Ship

Incoterms: sprzedający dostarcza towar obok statku w porcie załadunku – ryzyko przechodzi na kupującego.

Transport i logistyka

FCA (Free Carrier)

Reguła Incoterms, w której sprzedający dostarcza towar odprawiony celnie do eksportu do przewoźnika wskazanego przez kupującego w uzgodnionym miejscu. Ryzyko przechodzi w momencie dostawy.

Transport i logistyka

FCL – Full Container Load

Cały kontener zarezerwowany dla jednego nadawcy – niezależnie od stopnia zapełnienia.

Transport i logistyka

FOB (Free on Board)

Formuła Incoterms, w której sprzedający dostarcza towar na pokład statku w porcie załadunku. Od tego momentu kupujący ponosi koszty frachtu, ubezpieczenia i ryzyko utraty towaru.

Wartość celna

Formularz A (dawny dowód GSP)

Dawny formularz świadectwa pochodzenia dla towarów korzystających z preferencji GSP – zastąpiony przez system REX.

Fracht

Opłata za transport towaru, stanowiąca istotny element kosztów importu. Fracht jest doliczany do wartości celnej towaru do momentu wprowadzenia na obszar celny UE.

Transport i logistyka

G

GATT – Układ Ogólny w sprawie Taryf Celnych i Handlu

Wielostronna umowa handlowa stanowiąca fundament systemu WTO i regulująca handel towarami.

GSP – Ogólny System Preferencji

Jednostronny system preferencji celnych UE dla krajów rozwijających się i najsłabiej rozwiniętych.

Gwarancja bankowa celna

Zobowiązanie banku do zapłaty należności celnych w przypadku niewywiązania się dłużnika ze zobowiązań.

Procedury celne

Gwarancja tranzytowa

Zabezpieczenie finansowe składane przez głównego zobowiązanego w celu pokrycia potencjalnego długu celnego i podatkowego w procedurze tranzytu.

Procedury celne

H

Homologacja

Zatwierdzenie typu pojazdu lub części potwierdzające spełnienie wymagań technicznych i bezpieczeństwa.

I

ICS2

Import Control System 2 – system kontroli importu UE do analizy ryzyka przesyłek przed ich przybyciem.

Procedury celne

Import równoległy

Import oryginalnych towarów markowych bez zgody właściciela znaku towarowego w kraju przeznaczenia.

Incoterms

Międzynarodowe reguły handlowe publikowane przez ICC, określające podział obowiązków, kosztów i ryzyka między sprzedającym a kupującym. Aktualna wersja to Incoterms 2020 (11 reguł).

Transport i logistyka

Incoterms 2020

Aktualna wersja międzynarodowych reguł handlowych ICC określających obowiązki sprzedającego i kupującego.

Transport i logistyka

Informacja podsumowująca VAT-UE

Deklaracja zawierająca transakcje wewnątrzwspólnotowe (WDT, usługi) składana miesięcznie do urzędu skarbowego.

Inkaso dokumentowe

Forma płatności, w której bank eksportera przesyła dokumenty bankowi importera z instrukcją wydania po zapłacie.

INTRASTAT

System zbierania danych statystycznych o handlu towarowym między państwami członkowskimi UE. Deklaracje Intrastat są wymagane od firm, których obrót wewnątrzwspólnotowy przekracza progi statystyczne.

Transport i logistyka

IOSS – Import One Stop Shop

System umożliwiający sprzedawcom internetowym pobieranie VAT w momencie sprzedaży przesyłek do 150 EUR do UE.

ISPM 15 – standard opakowań drewnianych

Międzynarodowy standard wymagający obróbki termicznej lub fumigacji drewnianych materiałów opakowańiowych.

Transport i logistyka

ISZTAR4

Polska Informacyjna Taryfa Celna – system informatyczny z aktualną taryfą celną, stawkami i środkami taryfowymi.

Klasyfikacja taryfowa

K

Karnet CPD

Międzynarodowy dokument celny umożliwiający tymczasowy bezcłowy import środków transportu.

KAS – Krajowa Administracja Skarbowa

Polska instytucja odpowiedzialna za pobór danin, kontrolę celną i skarbową oraz ściganie przestępstw skarbowych.

Klasyfikacja taryfowa

Proces przypisywania towaru do odpowiedniego kodu w Nomenklaturze Scalonej na podstawie jego cech fizycznych, składu, funkcji i przeznaczenia, zgodnie z Ogólnymi Regułami Interpretacji.

Klasyfikacja taryfowa

Klauzula catch-all

Przepis umożliwiający kontrolę eksportu towarów nieujętych w listach kontrolnych, jeśli mogą służyć do celów wojskowych.

Procedury celne

Kod CN

Ośmiocyfrowy kod Nomenklatury Scalonej stosowany w Unii Europejskiej do klasyfikacji towarów. Pierwsze 6 cyfr to międzynarodowy kod HS, cyfry 7-8 to rozszerzenie unijne określające stawkę celną.

Klasyfikacja taryfowa

Kod dodatkowy TARIC

4-znakowy kod dodatkowy TARIC identyfikujący specyficzne środki celne (antydumpingowe, kontyngenty, licencje).

Klasyfikacja taryfowa

Kod HS

Sześciocyfrowy międzynarodowy kod klasyfikacji towarów zarządzany przez Światową Organizację Celną (WCO). Stosowany w ponad 200 krajach jako podstawa systemów taryfowych.

Klasyfikacja taryfowa

Konfiskata towaru (przepadek)

Orzeczenie sądu lub organu celnego o przejściu towaru na własność Skarbu Państwa w wyniku naruszenia prawa.

Procedury celne

Konosament

Morski dokument przewozowy wystawiany przez przewoźnika, potwierdzający przyjęcie towaru do przewozu. Pełni funkcje dowodu zawarcia umowy przewozu, pokwitowania i dokumentu tytułowego.

Kontener ISO

Standaryzowany kontener transportowy o wymiarach zgodnych z normami ISO (20ft, 40ft, 40ft HC).

Transport i logistyka

Kontrola celna

Czynności podejmowane przez organy celne w celu zapewnienia zgodności z przepisami celnymi. Obejmuje weryfikację dokumentów, rewizję towaru, kontrole ksiąg i audyty po odprawie celnej.

Kontrola dokumentowa

Kontrola celna polegająca na weryfikacji dokumentów i danych w zgłoszeniu celnym bez fizycznej kontroli towaru.

Procedury celne

Kontrola po odprawie celnej (PCA)

Kontrola celna przeprowadzana po zwolnieniu towarów w celu weryfikacji prawidłowości odprawy.

Procedury celne

Kontyngent preferencyjny

Określona ilość lub wartość towaru, która może być importowana po obniżonej stawce celnej w ramach umowy handlowej, po wyczerpaniu której stosuje się stawkę standardową.

Kontyngent taryfowy

Określona ilość lub wartość towaru, która może być importowana po obniżonych lub zerowych stawkach celnych. Po wyczerpaniu kontyngentu import podlega standardowej stawce celnej.

Kontyngent taryfowy WTO (erga omnes)

Kontyngent taryfowy przyznany w ramach zobowiązań WTO, dostępny dla importu z wszystkich krajów.

Konwencja PEM o regułach pochodzenia

Regionalna konwencja o regułach pochodzenia umożliwiająca kumulację diagonalną między stronami umów UE.

Klasyfikacja taryfowa

Konwencja Stambulska

Międzynarodowa konwencja o odprawie czasowej umożliwiająca bezcłowy import tymczasowy towarów.

Konwencja TIR / Karnet TIR

Międzynarodowy system tranzytowy umożliwiający przewóz towarów pod zamknięciem celnym bez kontroli na granicach pośrednich.

Transport i logistyka

Korekta długu celnego

Zmiana kwoty długu celnego w wyniku retrospektywnej kontroli, korekty wartości celnej, klasyfikacji taryfowej lub pochodzenia towaru.

Procedury celne

Korekta wartości celnej

Doliczenie lub odliczenie określonych elementów od ceny transakcyjnej w celu ustalenia prawidłowej wartości celnej. Obejmuje m.in. koszty transportu, ubezpieczenia, licencji i tantiem.

Wartość celna

Korekta wartości celnej – doliczenia (art. 71)

Elementy doliczane do ceny transakcyjnej przy ustalaniu wartości celnej (prowizje, opakowańia, licencje, transport).

Wartość celna

Korekta zgłoszenia celnego

Zmiana danych w przyjętym zgłoszeniu celnym na wniosek zgłaszającego lub z urzędu, dokonywana przed lub po zwolnieniu towarów.

Procedury celne

Kumulacja Pochodzenia

Mechanizm umożliwiający wykorzystanie materiałów lub przetworzenia z krajów partnerskich umowy handlowej do spełnienia reguł pochodzenia, jakby miały one miejsce w kraju eksportera.

Kurs celny (kurs walutowy dla celów celnych)

Oficjalny kurs wymiany walut stosowany do przeliczania wartości celnej na walutę krajową.

Wartość celna

L

LCL – Less than Container Load

Przesyłka drobnicowa – towar niewystarczający do zapełnienia całego kontenera, konsolidowany z innymi ładunkami.

Transport i logistyka

Licencja eksportowa

Pozwolenie wydawane przez właściwy organ na eksport towarów kontrolowanych (broń, dual-use, towary sankcjonowane).

Lista Pakowa

Dokument towarzyszący przesyłce, szczegółowo opisujący zawartość każdego opakowania: nazwy towarów, ilości, wagi netto i brutto, numery opakowań. Ułatwia kontrolę celną i identyfikację towaru.

Lista sankcyjna (SDN, EU consolidated list)

Wykaz osób, podmiotów i krajów objętych sankcjami handlowymi i finansowymi UE lub USA.

Lista towarów strategicznych

Wykaz towarów, technologii i oprogramowania podlegających kontroli eksportu ze względu na możliwość wykorzystania w celach wojskowych lub w produkcji broni masowego rażenia.

M

Magazyn czasowego składowania

Miejsce zatwierdzone przez organy celne do przechowywania towarów przed nadaniem im przeznaczenia celnego.

Procedury celne

Magazyn wolnocłowy (duty-free shop)

Sklep oferujący towary zwolnione z ceł i podatków dla podróżnych opuszczających obszar celny UE.

Mandat karny celny

Kara pieniężna nakładana za drobne wykroczenia celne (np. uchybienia formalne w zgłoszeniu celnym).

Procedury celne

Manifest ładunkowy

Dokument przewoźnika wyszczególniający wszystkie towary przewożone na statku, samolocie lub innym środku transportu.

Metoda dedukcyjna

Metoda ustalania wartości celnej oparta na cenie sprzedaży towaru na rynku UE, pomniejszonej o koszty krajowe.

Wartość celna

Metoda ostateczna (fall-back)

Ostatnia metoda ustalania wartości celnej – rozsądne środki na podstawie dostępnych danych z zachowaniem ogólnych zasad.

Wartość celna

Metoda Transakcyjna

Podstawowa metoda określania wartości celnej towarów importowanych, oparta na cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu wywozu na obszar celny UE.

Wartość celna

Metoda wartości kalkulowanej

Metoda ustalania wartości celnej oparta na kosztach produkcji towaru plus zysk i koszty ogólne.

Wartość celna

Metoda wartości transakcyjnej towarów identycznych

Druga metoda ustalania wartości celnej – oparta na wartości transakcyjnej identycznych towarów sprzedanych na eksport do UE.

Wartość celna

MRN – numer referencyjny operacji

Unikalny numer nadawany przez system celny każdemu zgłoszeniu celnemu lub operacji tranzytowej.

N

NCTS

New Computerised Transit System – unijny system informatyczny do obsługi procedury tranzytu celnego.

Procedury celne

Nomenklatura Scalona

Unijny system klasyfikacji towarów oparty na Systemie Zharmonizowanym, rozszerzony o dodatkowe podpozycje dla potrzeb Wspólnej Taryfy Celnej UE i statystyk handlowych Intrastat.

Klasyfikacja taryfowa

Nota debetowa celna

Dokument wystawiany przez organ celny informujący dłużnika o kwocie długu celnego do zapłaty oraz terminie płatności.

Noty wyjaśniające do HS

Oficjalne komentarze WCO do Systemu Zharmonizowanego, pomagające w interpretacji pozycji taryfowych.

Klasyfikacja taryfowa

Numer taryfowy

Jedenastocyfrowy kod stosowany w Polsce do identyfikacji towaru w zgłoszeniu celnym. Rozszerza dziesięciocyfrowy kod TARIC o jedną cyfrę dla środków krajowych (np. VAT, akcyza).

Klasyfikacja taryfowa

O

Obszar celny UE

Terytorium, na którym obowiązują jednolite przepisy celne Unii Europejskiej. Obejmuje terytoria lądowe państw członkowskich, ich wody terytorialne i przestrzeń powietrzną, z pewnymi wyłączeniami.

Ochrona praw własności intelektualnej na granicy

Środki celne umożliwiające zatrzymanie na granicy towarów naruszających prawa własności intelektualnej.

Procedury celne

Odliczenie VAT importowego

Prawo czynnego podatnika VAT do odliczenia podatku VAT zapłaconego przy imporcie towarów.

Odpowiedzialność przewoźnika w sprawach celnych

Zakres odpowiedzialności przewoźnika za towary przewożone przez granicę celną, w tym obowiązki informacyjne i konsekwencje naruszeń.

Transport i logistyka

Odpowiedzialność solidarna za dług celny

Sytuacja, w której kilka osób jest zobowiązanych do zapłaty tego samego długu celnego, a organ celny może żądać zapłaty od każdej z nich.

Procedury celne

Odprawa celna

Proces formalności celnych związanych z wprowadzeniem lub wyprowadzeniem towarów z obszaru celnego. Obejmuje złożenie zgłoszenia celnego, kontrole dokumentów i towaru oraz uiszczenie należności.

Odprawa Czasowa

Procedura celna pozwalająca na czasowy import towarów nieunijnych na obszar celny UE z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych, pod warunkiem reeksportu w określonym terminie.

Procedury celne

Odprawa morska

Proces odprawy celnej towarów przewożonych drogą morską, obejmujący kontrolę dokumentów ładunkowych, manifestu i zgłoszenia celnego w porcie.

Transport i logistyka

Odprawa scentralizowana

Procedura pozwalająca na składanie zgłoszeń celnych w jednym państwie członkowskim UE dla towarów przedstawianych w innym.

Procedury celne

Odprawa scentralizowana – import

Procedura uproszczona umożliwiająca złożenie zgłoszenia celnego w jednym państwie członkowskim UE dla towarów fizycznie znajdujących się w innym państwie członkowskim.

Procedury celne

Odprawa warunkowa

Zwolnienie towarów pod warunkiem spełnienia dodatkowych wymagań (np. dostarczenia brakujących dokumentów, wyników badań).

Procedury celne

Odwołanie od decyzji celnej

Środek prawny przysługujący stronie niezadowolonej z decyzji organu celnego.

Procedury celne

Odwrotne obciążenie VAT (reverse charge)

Mechanizm VAT przenoszący obowiązek rozliczenia VAT ze sprzedawcy na nabywcę.

OFAC – Biuro Kontroli Aktywów Zagranicznych USA

Amerykańska agencja administrująca i egzekwująca sankcje handlowe i finansowe USA.

OGINT Reguła 1

Podstawowa reguła klasyfikacji taryfowej – klasyfikacja na podstawie brzmienia pozycji i uwag do sekcji/działów.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 2(a)

Reguła rozszerzająca zakres pozycji taryfowej o towary niekompletne, niezmontowane lub rozłożone.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 2(b)

Reguła rozszerzająca zakres pozycji o mieszaniny i połączenia materiałów.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 3(a)

Przy konkurencji dwóch pozycji stosuje się pozycję najbardziej szczegółową (specyficzną).

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 3(b)

Mieszaniny, wyroby złożone i zestawy klasyfikuje się według materiału lub składnika nadającego zasadniczy charakter.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 3(c)

Gdy reguły 3(a) i 3(b) nie rozstrzygają, towar klasyfikuje się w ostatniej pozycji w kolejności numerycznej.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 4

Towary, które nie mogą być zaklasyfikowane według reguł 1-3, klasyfikuje się w pozycji najbliżej spokrewnionej.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 5

Reguła dotycząca klasyfikacji opakowań, futerałów i pojemników przedstawianych z towarem.

Klasyfikacja taryfowa

OGINT Reguła 6

Reguły 1-5 stosuje się odpowiednio do klasyfikacji na poziomie podpozycji taryfowych.

Klasyfikacja taryfowa

OLAF – Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych

Urząd UE prowadzący dochodzenia w sprawie oszustw, korupcji i nadużyć finansowych szkodzących budżetowi UE.

Operator pocztowy w obrocie celnym

Poczta lub operator kurierski działający jako zgłaszający celny dla przesyłek pocztowych i kurierskich.

Procedury celne

Opłata od plastiku (UE)

Unijna opłata 0,80 EUR/kg od niepoddanych recyklingowi odpadów opakowańiowych z tworzyw sztucznych.

Opłata wyrównawcza

Dodatkowa opłata nakładana na import towarów subsydiowanych w kraju eksportu, mająca na celu wyrównanie przewagi cenowej wynikającej z subsydium.

Organ celny

Instytucja państwowa odpowiedzialna za egzekwowanie przepisów celnych, pobieranie należności celnych i kontrole obrotu towarowego z zagranicą. W Polsce są to organy Krajowej Administracji Skarbowej.

Osoba zainteresowana (strona postępowania celnego)

Osoba, której prawa i obowiązki są bezpośrednio dotykane przez decyzję organu celnego.

Procedury celne

OSS – One Stop Shop

System umożliwiający rozliczanie VAT od sprzedaży wewnątrzunijnej B2C w jednym państwie członkowskim.

Oznaczenie CE

Obowiązkowe oznakowanie potwierdzające zgodność produktu z wymaganiami dyrektyw UE dotyczących bezpieczeństwa.

P

PCC – deklaracja podatku od czynności cywilnoprawnych

Polska deklaracja podatkowa składana przy niektórych transakcjach (np. zakup samochodu używanego).

Pełnomocnictwo celne

Dokument upoważniający przedstawiciela celnego do działania w imieniu i na rzecz importera lub eksportera w sprawach celnych.

Plafon taryfowy

Górna granica importu po obniżonej stawce celnej, po przekroczeniu której można przywrócić stawkę normalną.

Platforma marketplace jako poborca podatkowy

Obowiązek platform e-commerce (Amazon, AliExpress) do poboru VAT od sprzedaży B2C do UE.

Pochodzenie niepreferencyjne

Kraj pochodzenia towaru ustalany dla celów stosowania środków polityki handlowej (cła antydumpingowe, kontyngenty, embargo).

Klasyfikacja taryfowa

Pochodzenie preferencyjne

Pochodzenie towaru uprawniające do obniżonych lub zerowych stawek celnych na mocy umów handlowych.

Klasyfikacja taryfowa

Podatek cukrowy (opłata od napojów słodzonych)

Polska opłata od napojów z dodatkiem cukrów lub substancji słodzących, wpływająca na koszty importu.

Podatek od usług cyfrowych (DST)

Podatek od przychodów dużych firm technologicznych z usług cyfrowych – wpływ na handel cyfrowy.

Podpozycja

Sześciocyfrowy kod w Systemie Zharmonizowanym stanowiący uszczegółowienie pozycji taryfowej. Podpozycje umożliwiają dokładniejszą klasyfikację towarów na poziomie międzynarodowym.

Klasyfikacja taryfowa

Porozumienie Wassenaar

Wielostronne porozumienie o kontroli eksportu broni konwencjonalnej i towarów podwójnego zastosowania.

Porozumienie WTO o wycenie celnej

Międzynarodowe porozumienie WTO ustanawiające zasady określania wartości celnej importowanych towarów.

Wartość celna

Postępowanie celne

Procedura administracyjna prowadzona przez organy celne w celu wydania decyzji dotyczącej należności celnych.

Procedury celne

Pozwolenie celne pojedyncze

Pozwolenie wydane przez organ celny na korzystanie z określonej procedury lub uproszczenia celnego.

Procedury celne

Pozwolenie na Import

Dokument wydawany przez właściwy organ państwowy uprawniający do importu określonych towarów podlegających reglamentacji — np. broni, leków, produktów rolnych, towarów podwójnego zastosowania.

Pozycja taryfowa

Czterocyfrowy kod w Systemie Zharmonizowanym oznaczający grupę towarów o podobnych cechach. Stanowi drugi poziom hierarchii klasyfikacji taryfowej po dziale (2 cyfry).

Klasyfikacja taryfowa

Prawo celne RP

Polska ustawa z 19 marca 2004 r. regulująca kwestie celne w zakresie nienormowanym przez prawo UE.

Preferencja autonomiczna (zawieszenie cła)

Jednostronne obniżenie lub zawieszenie cła przez UE na określone towary bez umowy handlowej.

Preferencja taryfowa

Obniżona lub zerowa stawka celna stosowana wobec importu z krajów, z którymi UE zawarła umowę o wolnym handlu lub które korzystają z jednostronnych preferencji UE (np. GSP).

Procedura 42

Procedura celna pozwalająca na import towarów z krajów trzecich do UE ze zwolnieniem z VAT importowego, gdy towar jest następnie transportowany do innego państwa członkowskiego UE w ramach WDT.

Procedury celne

Procedura celna

Prawnie określony sposób postępowania z towarem na obszarze celnym UE. UKC przewiduje procedury: dopuszczenie do obrotu, tranzyt, skład celny, uszlachetnianie czynne i bierne, odprawa czasowa.

Procedury celne

Procedura tranzytu unijnego

Procedura celna umożliwiająca przemieszczanie towarów między dwoma miejscami na obszarze celnym UE z zawieszeniem należności celnych i podatkowych.

Procedury celne

Procedura Uproszczona

Ułatwienia w odprawie celnej dostępne dla zaufanych przedsiębiorców, obejmujące m.in. zgłoszenie uproszczone, wpis do rejestru zgłaszającego i centralną odprawę celną. Pozwalają na szybszą obsługę celną.

Procedury celne

Procedura zwrotu ceł

Zwrot ceł zapłaconych przy imporcie towarów, które następnie zostały wywiezione lub przetworzone i wywiezione.

Procedury celne

Przedstawiciel celny

Osoba uprawniona do dokonywania czynności celnych w imieniu innej osoby. Może działać w przedstawicielstwie bezpośrednim (w imieniu i na rzecz zleceniodawcy) lub pośrednim (we własnym imieniu).

Transport i logistyka

Przedstawienie towarów organom celnym

Powiadomienie organów celnych o przybyciu towarów do urzędu celnego lub innego wyznaczonego miejsca.

Procedury celne

Przedstawienie towarów organom celnym

Formalne zawiadomienie organów celnych o przybyciu towarów do urzędu celnego lub innego wyznaczonego miejsca, umożliwiające rozpoczęcie procedury celnej.

Procedury celne

Przeładunek

Przeniesienie towarów z jednego środka transportu na inny w porcie lub terminalu bez wprowadzania ich do obrotu w kraju przeładunku.

Transport i logistyka

Przeznaczenie celne

Sposób postępowania z towarem dopuszczony przez prawo celne (np. procedura celna, wolny obszar, powrotny wywóz, zniszczenie).

Procedury celne

PUESC

Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych – polski portal e-usług celnych i skarbowych.

Procedury celne

R

REACH

Rozporządzenie UE dotyczące rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów.

Reforma celna UE 2028 (Customs 4.0)

Planowana reforma celna UE wprowadzająca jednolity unijny organ celny (EU Customs Authority) i cyfrowy hub danych.

Reguła de minimis w pochodzeniu towarów

Reguła pozwalająca na uznanie towaru za pochodzący, nawet jeśli zawiera niewielki procent materiałów niepochodzących przekraczających normalne wymogi.

Klasyfikacja taryfowa

Reguły OGINT

Sześć podstawowych reguł określających sposób klasyfikacji towarów w Systemie Zharmonizowanym i Nomenklaturze Scalonej. Stosowane są sekwencyjnie w celu jednoznacznego przypisania towaru do kodu.

Klasyfikacja taryfowa

Reguły Pochodzenia

Kryteria określające, w jakim kraju towar uzyskał pochodzenie na potrzeby celów celnych i handlowych. Określają wymagany stopień przetworzenia surowców, aby produkt mógł uzyskać pochodzenie danego kraju.

Rewizja celna

Fizyczne sprawdzenie towaru przez organ celny w celu weryfikacji zgodności z danymi w zgłoszeniu celnym. Może obejmować otwarcie opakowań, pobranie próbek i badanie laboratoryjne.

Transport i logistyka

Rewizja fizyczna

Bezpośrednia kontrola towarów przez funkcjonariuszy celnych obejmująca otwarcie opakowań, pobranie próbek i weryfikację zgodności z dokumentami.

Procedury celne

REX (Registered Exporter)

System zarejestrowanych eksporterów umożliwiający samodzielne wystawianie deklaracji o pochodzeniu przez eksporterów zarejestrowanych w bazie REX, bez konieczności uzyskiwania świadectw EUR.1.

Rozliczanie VAT importowego w deklaracji VAT

Możliwość rozliczenia VAT importowego bezpośrednio w deklaracji VAT zamiast wpłaty do organu celnego.

Ruch graniczny mały (MRG)

Uprzywilejowany reżim przekraczania granicy przez mieszkańców strefy przygranicznej.

S

SAD (Jednolity Dokument Administracyjny)

Standardowy formularz zgłoszenia celnego stosowany w UE, składający się z 8 kart. Choć zastąpiony przez systemy elektroniczne (AIS, ATLAS), jego struktura danych nadal stanowi podstawę e-zgłoszeń.

Samofakturowanie (self-billing)

Praktyka, w której nabywca wystawia fakturę w imieniu dostawcy – stosowana w niektórych łańcuchach dostaw.

Sankcje Handlowe

Środki ograniczające handel z określonymi państwami lub podmiotami, stosowane przez UE w celach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa. Obejmują zakazy eksportu/importu, zamrożenie aktywów i ograniczenia finansowe.

Schemat podatkowy (MDR)

Uzgodnienie podatkowe podlegające obowiązkowi raportowania do organów skarbowych (dyrektywa DAC6).

Sekcja I CN – Zwierzęta żywe

Pierwsza sekcja Nomenklatury Scalonej obejmująca zwierzęta żywe i produkty pochodzenia zwierzęcego (działy 01-05).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja II CN – Produkty roślinne

Sekcja CN obejmująca produkty pochodzenia roślinnego (działy 06-14).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja III CN – Tłuszcze i oleje

Sekcja CN obejmująca tłuszcze i oleje zwierzęce lub roślinne (dział 15).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja IV CN – Artykuły spożywcze

Sekcja CN obejmująca przetwory spożywcze, napoje, tytoń (działy 16-24).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja IX CN – Drewno i wyroby z drewna

Sekcja CN obejmująca drewno, korki, wyroby koszykarskie oraz masę celulozową i papier (działy 44-49).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja V CN – Produkty mineralne

Sekcja CN obejmująca produkty mineralne, paliwa, oleje mineralne (działy 25-27).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja VI CN – Produkty chemiczne

Sekcja CN obejmująca produkty przemysłu chemicznego (działy 28-38).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja VII CN – Tworzywa sztuczne i kauczuk

Sekcja CN obejmująca tworzywa sztuczne i kauczuk (działy 39-40).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja VIII CN – Skóry i wyroby skórzane

Sekcja CN obejmująca skóry, wyroby skórzane, wyroby rymarskie i obuwie (działy 41-43).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja X CN – Papier i masa celulozowa

Uwaga: Sekcja X nie istnieje osobno – papier jest częścią Sekcji IX. Zobacz Sekcja IX CN.

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XI CN – Materiały włókiennicze

Sekcja CN obejmująca materiały włókiennicze i wyroby włókiennicze (działy 50-63).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XII CN – Obuwie, nakrycia głowy, parasole

Sekcja CN obejmująca obuwie, nakrycia głowy, parasole i laski (działy 64-67).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XIII CN – Wyroby ceramiczne i szkło

Sekcja CN obejmująca cement, ceramikę, szkło i wyroby szklane (działy 68-70).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XIV CN – Perły i metale szlachetne

Sekcja CN obejmująca perły, kamienie szlachetne, metale szlachetne i biżuterię (dział 71).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XIX CN – Broń i amunicja

Sekcja CN obejmująca broń i amunicję oraz ich części i akcesoria (dział 93).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XV CN – Metale nieszlachetne

Sekcja CN obejmująca metale nieszlachetne i wyroby z nich (działy 72-83).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XVI CN – Maszyny i urządzenia

Sekcja CN obejmująca maszyny, urządzenia mechaniczne i elektryczne (działy 84-85).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XVII CN – Pojazdy i sprzęt transportowy

Sekcja CN obejmująca pojazdy, statki powietrzne i wodne (działy 86-89).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XVIII CN – Instrumenty optyczne i medyczne

Sekcja CN obejmująca przyrządy optyczne, fotograficzne, medyczne, zegary i instrumenty muzyczne (działy 90-92).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XX CN – Wyroby różne

Sekcja CN obejmująca meble, zabawki, gry, artykuły sportowe i różne wyroby przemysłowe (działy 94-96).

Klasyfikacja taryfowa

Sekcja XXI CN – Dzieła sztuki i antyki

Sekcja CN obejmująca dzieła sztuki, przedmioty kolekcjonerskie i antyki (dział 97).

Klasyfikacja taryfowa

SENT – System monitorowania przewozu

Polski system monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów wrażliwych (paliwa, alkohol, tytoń).

Procedury celne

Single Window (jedno okienko)

Koncepcja jednego punktu kontaktowego dla wszystkich formalności związanych z importem/eksportem.

Procedury celne

Skaner celny

Urządzenie rentgenowskie służące do nieinwazyjnej kontroli zawartości kontenerów, pojazdów i przesyłek bez konieczności ich otwierania.

Procedury celne

Skład celny

Miejsce zatwierdzone przez organy celne do składowania towarów nieunijnych bez pobierania ceł i podatków. Towary mogą być składowane bez ograniczenia czasowego, aż do nadania im przeznaczenia celnego.

Procedury celne

Specjalne Strefy Ekonomiczne (SSE)

Wyznaczone obszary oferujące ulgi podatkowe i celne dla inwestorów tworzących nowe miejsca pracy.

Spedytor

Podmiot organizujący transport towarów w imieniu zleceniodawcy — wybiera trasy, przewoźników, organizuje przeładunek i często koordynuje odprawę celną. Pośrednik między nadawcą a przewoźnikiem.

Transport i logistyka

SSO – System Służby Celnej

Polski system wspomagający zarządzanie operacjami celnymi i komunikację między jednostkami KAS.

Procedury celne

Status celny

Określenie, czy towar ma status towaru unijnego (może swobodnie krążyć w UE) czy nieunijnego (podlega dozorowi celnemu i należnościom celnym do momentu dopuszczenia do obrotu).

Stawka MFN

Stawka celna konwencyjna (Most Favoured Nation) stosowana wobec importu z krajów członkowskich WTO, gdy nie obowiązują preferencje taryfowe. Stanowi maksymalną stawkę celną dla krajów WTO.

Strefa wolnego handlu (FTZ)

Wyznaczony obszar, w którym towary mogą być przechowywane, przetwarzane i reeksportowane bez ceł.

Procedury celne

Subwencja eksportowa

Dotacja rządowa uzależniona od eksportu, co może prowadzić do nałożenia ceł wyrównawczych przez UE.

System CELINA

Polski system informatyczny do obsługi zgłoszeń celnych importowych (zastępowany przez AIS).

Procedury celne

System Zharmonizowany

Międzynarodowy system klasyfikacji towarów opracowany przez WCO, stosowany w ponad 200 krajach. Stanowi podstawę dla kodów CN, TARIC i krajowych taryf celnych na całym świecie.

Klasyfikacja taryfowa

Sztuczna inteligencja w celnictwie

Zastosowanie algorytmów AI/ML w klasyfikacji taryfowej, analizie ryzyka i wykrywaniu oszustw celnych.

Ś

Środki ochronne (safeguards)

Tymczasowe środki celne stosowane w przypadku gwałtownego wzrostu importu zagrażającego przemysłowi UE.

Świadectwo A.TR

Dokument potwierdzający status towaru w unii celnej UE-Turcja, uprawniający do zwolnienia z cła.

Świadectwo EUR-MED

Dokument potwierdzający preferencyjne pochodzenie towaru w ramach systemu paneurośródziemnomorskiej kumulacji pochodzenia.

Świadectwo fitosanitarne

Dokument potwierdzający, że rośliny i produkty roślinne spełniają wymogi fitosanitarne kraju importu.

Świadectwo Pochodzenia

Oficjalny dokument poświadczający kraj pochodzenia towaru. Wymagany m.in. do zastosowania preferencyjnych stawek celnych w ramach umów handlowych UE z krajami trzecimi.

Świadectwo weterynaryjne

Dokument potwierdzający, że zwierzęta lub produkty zwierzęce spełniają wymogi sanitarno-weterynaryjne.

T

T1 (Tranzyt Zewnętrzny)

Procedura tranzytowa dla towarów nieunijnych przemieszczanych przez obszar celny UE. Towary pozostają pod dozorem celnym, nie podlegają należnościom celnym i zachowują status towarów nieunijnych.

Procedury celne

T2 (Tranzyt Wewnętrzny)

Procedura tranzytowa dla towarów unijnych przemieszczanych przez terytorium kraju trzeciego (np. Szwajcarii) z zachowaniem ich statusu unijnego. Po powrocie na obszar celny UE towary nie wymagają ponownej odprawy.

Procedury celne

TARIC

Zintegrowana Taryfa Celna Wspólnot Europejskich — dziesięciocyfrowy kod rozszerzający kod CN o dodatkowe 2 cyfry określające środki handlowe UE: cła antydumpingowe, kontyngenty, zawieszenia i preferencje.

Klasyfikacja taryfowa

Taryfa celna

Systematyczny wykaz towarów wraz z przypisanymi stawkami celnymi, stanowiący podstawę do naliczania ceł przy imporcie. W UE obowiązuje Wspólna Taryfa Celna oparta na Nomenklaturze Scalonej.

Klasyfikacja taryfowa

TCA – Umowa handlowa UE-UK (Brexit)

Umowa handlowa między UE a Wielką Brytanią regulująca stosunki po Brexicie – zerowe cła przy spełnieniu reguł pochodzenia.

TEU – jednostka przeliczeniowa kontenera

Standardowa jednostka miary pojemności kontenerowej równoważna jednemu kontenerowi 20-stopowemu.

Transport i logistyka

TFA – Porozumienie o ułatwieniach w handlu

Porozumienie WTO mające na celu uproszczenie, przyspieszenie i obniżenie kosztów procedur celnych.

THC – Terminal Handling Charge

Opłata za obsługę kontenera w terminalu portowym (załadunek/rozładunek ze statku, składowanie).

Transport i logistyka

Tolerancja pochodzenia

Mechanizm w regułach pochodzenia pozwalający na użycie ograniczonej ilości materiałów niepochodzących bez utraty statusu preferencyjnego pochodzenia towaru.

Klasyfikacja taryfowa

Towary nieunijne

Towary niemające statusu towarów unijnych – głównie import z krajów trzecich przed odprawą celną.

Towary Podwójnego Zastosowania

Towary, oprogramowanie i technologie, które mogą być wykorzystywane zarówno do celów cywilnych, jak i wojskowych. Ich eksport z UE wymaga uzyskania pozwolenia na eksport.

Towary powracające (reimport)

Towary unijne wracające na obszar celny UE po ich wywozie – zwolnione z cła pod warunkami.

Procedury celne

Towary unijne

Towary całkowicie uzyskane na obszarze celnym UE lub towary z krajów trzecich dopuszczone do swobodnego obrotu.

TRACES

System informatyczny UE do śledzenia przesyłek zwierząt, produktów zwierzęcych i roślinnych oraz pasz.

Procedury celne

Tranzyt

Procedura celna umożliwiająca przemieszczanie towarów z jednego miejsca do drugiego na obszarze celnym UE bez pobierania należności celnych. Wyróżnia się tranzyt zewnętrzny (T1) i wewnętrzny (T2).

Procedury celne

Trust and Check Trader

Nowa kategoria zaufanego podmiotu w planowanej reformie celnej UE, zastępująca częściowo AEO.

Procedury celne

U

Ubezpieczenie cargo

Ubezpieczenie towarów w transporcie międzynarodowym chroniące przed ryzykiem uszkodzenia lub utraty.

Transport i logistyka

Umowa UE-Mercosur

Umowa handlowa UE z krajami Mercosur (Brazylia, Argentyna, Urugwaj, Paragwaj) – w fazie ratyfikacji.

Unia celna UE-Turcja

Porozumienie o unii celnej między UE a Turcją eliminujące cła na wyroby przemysłowe.

Unieważnienie zgłoszenia celnego

Anulowanie przyjętego zgłoszenia celnego na wniosek zgłaszającego lub z urzędu, skutkujące uznaniem zgłoszenia za niebyłe.

Procedury celne

Unijny Kodeks Celny (UKC)

Podstawowy akt prawny regulujący prawo celne w całej Unii Europejskiej. Rozporządzenie 952/2013 określa zasady importu, eksportu, tranzytu, procedur celnych i należności celnych.

Upoważniony eksporter

Eksporter posiadający pozwolenie organu celnego do samodzielnego wystawiania dowodów pochodzenia bez potwierdzenia urzędu celnego.

Procedury celne

Upoważniony nadawca

Podmiot uprawniony do rozpoczynania operacji tranzytowej bez przedstawiania towarów w urzędzie celnym.

Procedury celne

Upoważniony odbiorca

Podmiot uprawniony do odbierania towarów w tranzycie bez przedstawiania ich w urzędzie celnym przeznaczenia.

Procedury celne

Urząd celny

Jednostka organizacyjna administracji celnej, w której dokonuje się formalności celnych — składanie zgłoszeń, kontrola towarów, pobieranie należności. W Polsce działają jako oddziały celne Urzędów Celno-Skarbowych.

Transport i logistyka

Uszlachetnianie Bierne

Procedura celna pozwalająca na czasowy wywóz towarów unijnych poza UE w celu przetworzenia i ponowny przywóz produktów kompensacyjnych z całkowitym lub częściowym zwolnieniem z należności celnych.

Procedury celne

Uszlachetnianie Czynne

Procedura celna pozwalająca na import towarów nieunijnych w celu ich przetworzenia na obszarze celnym UE z zawieszeniem należności celnych. Po przetworzeniu produkty są eksportowane lub dopuszczone do obrotu.

Procedury celne

Uwagi do działów CN

Wiążące uwagi prawne na początku każdego działu CN określające definicje, zakres i wyłączenia dla danego działu.

Klasyfikacja taryfowa

Uwagi do sekcji CN

Wiążące uwagi prawne na początku każdej sekcji Nomenklatury Scalonej określające zakres i wyłączenia.

Klasyfikacja taryfowa

V

VAT importowy

Podatek od towarów i usług pobierany przy imporcie towarów z krajów trzecich na obszar celny UE. Naliczany od wartości celnej powiększanej o cło i inne należności. W Polsce stawka podstawowa 23%.

VIES – System weryfikacji VAT UE

Unijny system umożliwiający weryfikację numeru VAT kontrahenta z innego państwa członkowskiego.

W

Wartość celna

Wartość towaru importowanego przyjmowana jako podstawa do naliczenia cła. Określana głównie metodą transakcyjną — na podstawie ceny faktycznie zapłaconej lub należnej, z uwzględnieniem kosztów transportu i ubezpieczenia do granicy UE.

Wartość celna

Wartość Transakcyjna

Cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu wywozu na obszar celny UE. Stanowi podstawę metody transakcyjnej określania wartości celnej.

Wartość celna

WCO – Światowa Organizacja Celna

Międzyrządowa organizacja zajmująca się koordynacją i standaryzacją procedur celnych na świecie.

WDT – Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów

Dostawa towarów z jednego państwa członkowskiego UE do innego – stawka 0% VAT.

WIP – Wiążąca Informacja o Pochodzeniu

Decyzja organu celnego wiążąco określająca pochodzenie towaru na potrzeby przyszłych operacji celnych.

Klasyfikacja taryfowa

WIT (Wiążąca Informacja Taryfowa)

Oficjalna, prawnie wiążąca decyzja organu celnego potwierdzająca prawidłową klasyfikację taryfową towaru. WIT jest ważna przez 3 lata i wiąże organy celne we wszystkich państwach UE.

Klasyfikacja taryfowa

WNT – Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów

Nabycie towarów z innego państwa członkowskiego UE – podlega VAT w kraju przeznaczenia.

Wolny obszar celny

Wydzielona część obszaru celnego UE, w której towary nieunijne mogą być składowane i przetwarzane bez podlegania należnościom celnym, dozorowi celnemu w standardowej formie i środkom polityki handlowej.

Procedury celne

Wpis do rejestru zgłaszającego

Uproszczenie celne pozwalające na objęcie towaru procedurą celną poprzez wpis do ewidencji bez składania zgłoszenia celnego.

Procedury celne

WTO – Światowa Organizacja Handlu

Międzynarodowa organizacja regulująca handel światowy i rozstrzygająca spory handlowe między państwami.

Wystarczająca obróbka lub przetworzenie

Kryterium określające, czy obróbka towaru w danym kraju jest wystarczająca do nadania mu pochodzenia preferencyjnego.

Klasyfikacja taryfowa

Z

Zabezpieczenie celne

Gwarancja finansowa składana przez importera lub przewoźnika na pokrycie potencjalnego długu celnego. Wymagana m.in. przy tranzycie, procedurach specjalnych i odroczeniu płatności ceł.

Zabezpieczenie generalne

Jedno zabezpieczenie pokrywające wiele operacji celnych, obniżające koszty administracyjne dla regularnych importerów.

Procedury celne

Zabezpieczenie ryczałtowe

Zabezpieczenie celne w ustalonej kwocie, niezależne od faktycznej kwoty długu celnego.

Procedury celne

Zamknięcie celne (plomba celna)

Fizyczne zabezpieczenie nałożone przez organ celny na kontener, pojazd lub opakowańie w celu zapewnienia integralności ładunku podczas transportu.

Procedury celne

Zawieszenie Cła

Czasowe zniesienie lub obniżenie stawki celnej na import określonych towarów (surowców, komponentów) niedostępnych w UE, w celu wsparcia europejskiego przemysłu przetwórczego.

Zgłoszenie celne

Formalny dokument składany organowi celnemu, w którym deklaruje się towar, jego klasyfikację, wartość, pochodzenie i żądaną procedurę celną. W UE zgłoszenia są składane elektronicznie.

Zgłoszenie przywozowe

Dokument celny składany w celu dopuszczenia towaru importowanego do obrotu na obszarze celnym UE, zawierający dane o towarze, wartości celnej i należnościach.

Zgłoszenie wywozowe

Dokument celny składany przy eksporcie towarów poza obszar celny UE, stanowiący podstawę do rozliczenia VAT ze stawką 0%.

Zielona transformacja celna

Trend włączania celów klimatycznych i środowiskowych do polityki celnej UE (CBAM, EUDR, plastics tax).

Zmiana pozycji taryfowej (CTH)

Reguła pochodzenia wymagająca, by wyrób końcowy był klasyfikowany w innej pozycji 4-cyfrowej niż materiały niepochodzące.

Klasyfikacja taryfowa

Zmieniona Konwencja z Kioto

Międzynarodowa konwencja WCO o uproszczeniu i harmonizacji procedur celnych.

Zniszczenie towaru pod dozorem celnym

Przeznaczenie celne polegające na fizycznym zniszczeniu towaru pod nadzorem organu celnego.

Procedury celne

Zrzeczenie się towaru na rzecz Skarbu Państwa

Przeznaczenie celne polegające na zrzeczeniu się towaru na rzecz państwa – za zgodą organu celnego.

Procedury celne

Zwolnienie celne

Całkowite lub częściowe zwolnienie towaru z obowiązku zapłacenia należności celnych w określonych przypadkach — np. przesyłki o niskiej wartości, mienie przesiedlencze, dary, próbki handlowe.

Zwolnienie towarów

Czynność organu celnego polegająca na udostępnieniu towarów do dyspozycji osoby zainteresowanej po zakończeniu kontroli.

Procedury celne

Zwolnienie warunkowe towarów

Zwolnienie towarów przez organ celny pod warunkiem spełnienia określonych wymogów, np. przedstawienia brakujących dokumentów lub wyników badań laboratoryjnych.

Procedury celne

Zwrot lub umorzenie należności celnych

Procedura zwrotu nadpłaconego cła lub umorzenia długu celnego w uzasadnionych przypadkach.

Procedury celne

Przejdź do Taryfy Celnej

Słownik Celny — Definicje i Terminy | Celna24.pl | Celna24.pl