CBAM 2026 — Cła węglowe UE: co to jest i jak rozliczyć

Czym jest CBAM?

CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) to unijny mechanizm granicznej korekty cen węglowych, który nakłada opłatę za emisje CO₂ ukryte w importowanych towarach. Od 1 stycznia 2026 r. importerzy stali, aluminium, cementu, nawozów, wodoru i energii elektrycznej z krajów spoza UE muszą kupować certyfikaty CBAM — ich cena jest powiązana z ceną uprawnień EU ETS (obecnie ok. 80-95 € za tonę CO₂).

CBAM wyrównuje szanse między europejskimi producentami (którzy już płacą za emisje w systemie ETS) a importerami, którzy do tej pory mogli kupować taniej tam, gdzie nikt nie liczy śladu węglowego. Jest to element polityki klimatycznej UE, mającej na celu osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku.

Oblicz orientacyjny koszt importu: KALKULATOR CBAM. Znajdź kod CN swojego towaru: TARYFIKATOR.

---

Kogo dotyczy CBAM?

CBAM obejmuje importerów, którzy rocznie sprowadzają więcej niż 50 ton towarów objętych mechanizmem. Dotyczy to 6 sektorów o wysokich emisjach:

• Żelazo i stal — blachy, pręty, rury (kody CN 72xx, 73xx)
• Aluminium — profile, blachy, folie (kody CN 76xx)
• Cement — klinker, cement portlandzki (kody CN 2523)
• Nawozy — amoniak, mocznik, azotany (kody CN 28, 31)
• Wodór (kod CN 2804 10 00)
• Energia elektryczna (kod CN 2716)

Zwolnienie dla małych importerów: Od 20 października 2025 r. importerzy sprowadzający mniej niż 50 ton rocznie towarów CBAM (stal, aluminium, cement, nawozy) są całkowicie zwolnieni z obowiązków. To zwolnienie obejmuje ok. 90% importerów (182 000 firm w UE). Uwaga: wodór i energia elektryczna nie są objęte tym zwolnieniem.

UWAGA — Retroaktywność przy przekroczeniu progu: Jeśli importer przekroczy 50 ton w trakcie roku kalendarzowego, obowiązki CBAM stosuje się retroaktywnie do wszystkich emisji wbudowanych we wszystkich towarach zaimportowanych w danym roku (Reg. 2025/2083, Art. 2a(2)). Oznacza to konieczność rozliczenia całego importu od 1 stycznia danego roku.

---

Harmonogram CBAM

Okres przejściowy (1.10.2023 – 31.12.2025)

W okresie przejściowym importerzy składali kwartalne raporty CBAM przez rejestr przejściowy (CBAM Transitional Registry) — bez płatności. To był czas na zebranie danych od dostawców i przygotowanie się do trybu docelowego.

Tryb docelowy (od 1.01.2026)

Od 1 stycznia 2026 roku CBAM weszło w fazę definitywną.

Od 1 stycznia 2026 r. importerzy muszą:

• Uzyskać status upoważnionego zgłaszającego CBAM
• Raportować emisje wbudowane w importowanych towarach
• Kupować i umarzać certyfikaty CBAM

Termin na wniosek o status zgłaszającego: Importerzy, którzy złożą wniosek o autoryzację do 31 marca 2026 r., mogą kontynuować import towarów CBAM w 2026 r. nawet po przekroczeniu progu 50 ton — w oczekiwaniu na decyzję organu (Reg. 2025/2083, motyw 11).

Wymóg pokrycia kwartalnego: Od 2027 r. upoważnieni zgłaszający CBAM muszą posiadać na koncie certyfikaty odpowiadające co najmniej 50% emisji wbudowanych w towarach zaimportowanych od początku roku kalendarzowego (zgodnie z Reg. 2025/2083 Art. 22(2)).

Sprzedaż certyfikatów CBAM rozpocznie się 1 lutego 2027 r. — certyfikaty za emisje z 2026 r. będą wyceniane na podstawie średniej kwartalnej ceny EUA z 2026 r. Od 2027 r. cena będzie ustalana tygodniowo.

---

Jak obliczyć należność CBAM?

Należność CBAM = (wolumen [t] × emisje wbudowane [tCO₂e/t]) × cena certyfikatu [€/tCO₂e] × współczynnik CBAM − odliczenia [€]

Krok 1: Zbierz parametry

• Wolumen importu (tony)
• Emisje wbudowane (tCO₂e na tonę produktu)
• Kraj produkcji i ewentualny lokalny podatek węglowy
• Kod CN (sprawdź w TARYFIKATOR)

Krok 2: Zastosuj współczynnik CBAM

Współczynnik CBAM odzwierciedla stopniowe wycofywanie darmowych uprawnień dla producentów UE:

Rok	Współczynnik CBAM	Darmowe uprawnienia UE
2026	2,5%	97,5%
2027	5%	95%
2028	10%	90%
2029	22,5%	77,5%
2030	48,5%	51,5%
2034	100%	0%

Krok 3: Uwzględnij odliczenia

Jeśli w kraju produkcji płacisz już podatek węglowy lub podobną cenę CO₂, możesz ją odliczyć od należności CBAM (wymagana dokumentacja).

Oblicz swoje koszty: KALKULATOR CBAM

---

Przykłady obliczeń

Założenia: cena EUA = 80 €/tCO₂e, brak odliczeń, współczynnik CBAM 2026 = 2,5%.

Stal (blachy CN 7208)

• Wolumen: 50 t
• Emisje wbudowane: 2,0 tCO₂e/t
• Certyfikaty: 50 × 2,0 = 100 tCO₂e
• Należność brutto: 100 × 80 € = 8 000 €
• Należność 2026 (2,5%): 8 000 € × 2,5% = 200 €

Aluminium (profile CN 7604)

• Wolumen: 20 t
• Emisje wbudowane: 8,0 tCO₂e/t (aluminium pierwotne)
• Certyfikaty: 20 × 8,0 = 160 tCO₂e
• Należność brutto: 160 × 80 € = 12 800 €
• Należność 2026 (2,5%): 12 800 € × 2,5% = 320 €

Uwaga: w 2034 r. przy pełnym wdrożeniu CBAM (100%) te kwoty wyniosą odpowiednio 8 000 € i 12 800 €.

---

Kary za nieprzestrzeganie CBAM

Kary za niezłożenie wystarczającej liczby certyfikatów CBAM są zgodne z systemem EU ETS:

• 100 EUR za każdą tonę CO₂ — za emisje, za które nie umorzono certyfikatów (na podstawie Dyrektywy 2003/87/WE Art. 16(3))
• Kara nie zwalnia z obowiązku umorzenia brakujących certyfikatów w kolejnym roku
• Kwota 100 EUR podlega corocznej waloryzacji o wskaźnik inflacji UE

Uwaga: Import towarów CBAM bez statusu upoważnionego zgłaszającego (powyżej progu 50 t/rok) może skutkować dodatkowymi sankcjami administracyjnymi określonymi przez krajowy organ właściwy.

---

Najczęstsze błędy

• Brak danych od dostawcy → użycie wartości domyślnych Komisji Europejskiej, które są zwykle zawyżone
• Zły kod CN → błędna klasyfikacja może skutkować nieprawidłowym obowiązkiem lub wyłączeniem
• Mylenie CBAM z EU ETS → CBAM dotyczy importu, EU ETS emisji instalacji w UE
• Błędne jednostki → t vs kg, tCO₂e/t vs kgCO₂e/kg
• Ignorowanie progu 50 t/rok → sprawdź, czy kwalifikujesz się do zwolnienia

---

Najczęstsze pytania

Czy CBAM dotyczy tylko surowców czy też gotowych wyrobów?

Na dziś — głównie surowców i półproduktów. Zakres obejmuje stal, aluminium, cement, nawozy, wodór i energię elektryczną. Od 2028 r. planowane jest rozszerzenie na produkty przetworzone (downstream).

Jak często raportować?

W okresie przejściowym — kwartalnie. W trybie docelowym składasz deklarację roczną do 30 września roku następującego po roku importu (pierwsza deklaracja za 2026 r. do 30 września 2027 r.).

Co jeśli dostawca nie ma danych o emisjach?

Możesz użyć wartości domyślnych KE. Jednak wartości te są zwykle wyższe niż rzeczywiste emisje. Równolegle uruchom plan pozyskania danych od dostawcy — to obniży koszt certyfikatów.

Czy muszę mieć EORI?

Tak. Numer EORI jest wymagany do rejestracji jako upoważniony zgłaszający CBAM i do importu towarów objętych mechanizmem.

Czy mogę odliczyć podatek węglowy zapłacony w kraju produkcji?

Tak. Jeśli dostawca zapłacił podatek węglowy lub cenę CO₂ w swoim kraju, możesz odliczyć tę kwotę od należności CBAM. Wymagana jest dokumentacja potwierdzająca płatność.

---

Podstawy prawne

Akt prawny	Zakres
Rozporządzenie (UE) 2023/956 z 10 maja 2023 r.	Ustanawia mechanizm CBAM
Rozporządzenie (UE) 2025/2083 z 8 października 2025 r.	Uproszczenia CBAM (próg 50 t, terminy)
Rozporządzenie wykonawcze (UE) 2023/1773	Zasady raportowania w okresie przejściowym
Dyrektywa 2003/87/WE (EU ETS)	System handlu emisjami — benchmark ceny

---

Przydatne narzędzia

• KALKULATOR CBAM — oblicz orientacyjny koszt certyfikatów
• TARYFIKATOR — znajdź kod CN swojego towaru
• KALKULATOR CŁO I VAT — oblicz pełne koszty importu

Oficjalne źródła:

• Komisja Europejska — CBAM
• Rejestr CBAM
• PUESC — polska platforma celno-skarbowa

---

Podsumowanie

• CBAM obowiązuje od 1 stycznia 2026 r. — importerzy muszą raportować i kupować certyfikaty
• Próg 50 t/rok — importerzy poniżej tego progu są zwolnieni (nie dotyczy wodoru i elektryczności)
• Certyfikaty CBAM — cena powiązana z EU ETS (ok. 80-95 €/tCO₂e)
• Współczynnik CBAM — rośnie z 2,5% (2026) do 100% (2034)
• Pierwsze rozliczenie — deklaracja roczna za 2026 r. do 30 września 2027 r.

---

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Stan prawny na styczeń 2026.